خانه / مذهبی / احکام و مسائل شرعی / دلیل فقهی جواز عبادات نیابی و استیجاری چیست؟

دلیل فقهی جواز عبادات نیابی و استیجاری چیست؟

دلیل فقهی جواز عبادات نیابی و استیجاری چیست؟

استیجاری, دلیل, روزه, عبادت, علت, نایب, نماز

 

خلاصه پرسش

دلیل فقهی جواز عبادات نیابی و استیجاری چیست؟

پرسش

با سلام؛ برخی در مشروعیت نماز استیجاری اشکال می‌کنند. این نماز بر اساس چه مستند فقهی مشروعیت دارد؟ لطفا دلیل فقهی آن‌را ذکر کنید.

پاسخ اجمالی

بعد از مرگ انسان، شخصی دیگر می‌تواند نماز و عبادت‌هایی که او در زندگى انجام نداده را به جا آورد، که این عمل را «نیابت» و شخص به جا آورنده را «نایب» مى‌گویند. نایب نیز می‌تواند بابت نیابتش تقاضای اجرت نماید.[۱] در برخی از اعمال – مانند پاره‌ای از اعمال حج – نیابت از انسان زنده هم ممکن است.
شایان ذکر است، دلیل جواز نیابت در عبادات – غیر از شهرت فتوایی بین علمای اسلام[۲] – روایاتی از معصومان(ع) است که به نمونه‌هایی از آن اشاره می‌شود:

عمر بن یزید می‌گوید: به امام صادق‌(ع) عرض کردم: «آیا به جاى مرده می‌توان نماز خواند؟ آن‌حضرت فرمود: آرى! چه بسا آن مرده در تنگى و سختى باشد و خداوند آن فشار و تنگى را [به جهت آن نماز] بر او گشاده سازد…».[۳] امام صادق(ع) فرمود: «نماز، روزه، حجّ، صدقه، اعمال خیر و دعا [که برای میت انجام می‌شود] در قبر به او می‌رسد و ثواب آن‌را براى کسى که انجامش داده و براى میت می‌نویسند».[۴]

برداشت فقها از این روایات آن است که آنچه در این زمینه مهم است، اصل جواز نیابت در عباداتی است که بر عهده‌ی میت در زمان حیاتش بود، و هنگامی که جواز آنها ثابت شود، دیگر مانعی از گرفتن اجرت در برابر انجام آنها نیست؛ مثل گرفتن اجرت در مقابل انجام سایر کارها.[۵] [۱]. ر. ک: امام خمینى، سید روح اللّٰه، توضیح المسائل(محشّٰى – امام خمینى)، ج ‌۱، ص ۸۳۰-۸۳۱، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ هشتم، ۱۴۲۴‍ق.
[۲]. بنى فضل، مرتضى، مدارک تحریر الوسیله – الصلاه، ج ‌۳ ، ص ۷۹، بی‌جا، بی‌تا.
[۳]. قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج ‌۱، ص ۱۸۳، ح ۵۵۴، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
[۴]. همان، ص ۱۸۵، ح ۵۵۷٫
[۵]. طباطبائى قمّى، سید تقى، مبانی منهاج الصالحین، ج ‌۸، ص ۴۴۶، قم، منشورات قلم الشرق، چاپ اول، ۱۴۲۶ق.

  سفر قبل یا بعد از اذان ظهر در ماه رمضان

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *