خانه / حدیث / ۶۸۹ – رابطه آمرزش خواهی و مکارم اخلاق ۲

۶۸۹ – رابطه آمرزش خواهی و مکارم اخلاق ۲

رابطه آمرزش خواهی و مکارم اخلاق

اللَّهُمَّ إِلَى مَغْفِرَتِکَ وَفَدْتُ، وَ إِلَى عَفْوِکَ قَصَدْتُ [۱]

در جلسه پیشین گذشت که رابطه این فراز با مکارم اخلاق در آن است که هیچ کس نباید بر اعمال خود تکیه کند و با اعمال خود تصور کند که مستحق بهشت گردیده است چنانچه پیامبر(صلّی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند:

لا یَدخُلُ الجَنَّهَ رَجُلٌ إِلّا بِرَحمَهِ اللَّهِ عز و جل‌ [۲]

هیچ کس به بهشت نمى‌رود، مگر با رحمت خداى عز و جل.

در صحیح مسلم از پیامبر اسلام(صلّی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده است که:

إِنَّ النَّبِیَّ صلى الله علیه و آله قالَ: ما مِن أَحَدٍ یُدخِلُهُ عَمَلُهُ الجَنَّهَ. فَقِیلَ: وَلا أَنتَ، یا رَسُولَ اللَّهِ؟ قالَ: وَلا أَنَا، إِلَّا أَن یَتَغَمَّدَنِی رَبِّی بِرَحمَه [۳]

«هیچ کس نیست که کردارش او را به بهشت برد». گفته شد: حتّى شما، اى پیامبر خدا؟

فرمود: «حتّى من، مگر آن که رحمت پروردگارم مرا در بر گیرد».

این نکته بسیار مهمی است که انسان به عمل خود تکیه نکند و به تعبیر دیگر گرفتار عُجب و غرور به اعمال نیک خود نشود که پیامبر مکرم(صلّی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند:

لَیسَ عَبدٌ یَتَعَجَّبُ بِالحَسَناتِ إلّاهَلَک‌ [۴]

هیچ بنده‌اى نیست که از کارهاى خوبش دچار خودپسندى شود، مگر این که هلاک مى‌گردد.

به تعبیر دیگر وقتی فردی از اعمال نیکوی خود دچار کیف نفسانی و حال خودبرتربینی شود قدم به وادی هلاکت و دوزخ گذارده است.

در روایت آمده است که حضرت عیسی(علیه‌السلام) به حواریون میفرمود:

یَا مَعْشَرَ الْحَوَارِیِّینَ کَمْ مِنْ سِرَاجٍ أَطْفَأَتْه‌ الرِّیحُ وَ کَمْ مِنْ عَابِدٍ أَفْسَدَتْهُ الْعُجْب‌ [۵]

اى گروه حواریان! بسا چراغى که باد خاموشش کرد، و بسا عابدى که خودپسندى تباهش نمود.

حضرت عبدالعظیم‌حسنی(ع) سفیر امام‌ رضا(ع) در تبیین معارف دینی

مسأله عُجب در عمل تا آنجا مهم است که خدای متعال گاهی توفیق عمل عبادی را از فردی که در معرض عُجب قرار دارد سلب می‌کند:

إنّ اللَّهَ تبارکَ وتعالى‌ یقولُ: إنّ مِن عِبادی مَن یَسألُنی الشَّی‌ءَ مِن طاعَتی لِاحِبَّه، فأصرِفُ ذلک عَنه لکی لا یُعجِبَه عَملُه‌ [۶]

خداى تبارک و تعالى مى‌فرماید: برخى از بندگان من از من توفیق طاعتى مى‌طلبند تا بدان وسیله دوستشان بدارم، اما من آن را به آنان نمى‌دهم، مبادا از عمل خود دچار خودپسندى شوند

چه این که خواب چنین کسی از نماز شبی که وی را در معرض عجب قرار می‌دهد بهتر است تا گرفتار غرور نشود، به تعبیر دیگر از لطف و عنایت خدا به اوست که اهل نماز شب اصلا نشود تا این که گرفتاری پیدا کند.


[۱] الصحیفه السجّادیّه، الإمام زین العابدین(عَلَیْهِ‌السَّلامِ)، ص۹۸، الدعاء۲۰.

[۲] إعتقادات الإمامیه (للصدوق)، ص: ۶۹.

[۳]صحیح مسلم: ج۴ ص۲۱۶۹ ح۷۲.

[۴] حکمت نامه پیامبر اعظم «صلى الله علیه و آله و سلم»، ج‌۹، ص: ۶۸.

[۵] عده الداعی و نجاح الساعی، ص: ۲۲۳.

[۶] الزهد، ص: ۱۳۷.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *